Astma-COPD.nl

Alles over Astma & COPD

Astma-COPD.nl

Interview longverpleegkundige over behandeling astma en COPD

Wat kan de longverpleegkundige betekenen bij de behandeling van astma en COPD?

Hennie Veneboer - longverpleegkundige

Hennie Veneboer – longverpleegkundige

“Met optimale medicatie en de juiste manier van inhaleren komt het astmabeeld beter onder controle.”

“Zelfmanagement door de patiënt is hierbij belangrijk. Op de juiste wijze omgaan met de symptomen van astma is van groot belang.”

Interview met mevrouw Hennie Veneboer, praktijk/longverpleegkundige met als aandachtsgebied astma/COPD. Afgenomen voor de website www.astma-copd.nl in het Gezondheidscentrum Ermelo. Najaar 2008.

De praktijkverpleegkundige is geïntroduceerd om de huisarts te ondersteunen bij zijn /haar werkzaamheden en de kwaliteit van zorg te verbeteren. U zult haar bijvoorbeeld treffen wanneer u te maken heeft met chronische aandoeningen als hoge bloeddruk, diabetes mellitus en astma/COPD. Verder houdt zij zich bezig met preventieve taken zoals ondersteuning bij het stoppen met roken, afbouwen van slaapmedicatie en dergelijke. Daarnaast verricht zij ook allerlei kleine medische handelingen.

Mevrouw Veneboer heeft als aandachtsgebied longziekten, astma/COPD en ouderenzorg. We praten vandaag in het bijzonder over astma.

Mevrouw Veneboer, wat is de kern van uw werk?

Een belangrijke taak is de patiënt bewust te maken van zijn/haar aandoening en hem of haar te leren er beter mee om te gaan. Mensen leren omgaan met hun chronische aandoening is heel belangrijk. Als gespecialiseerd verpleegkundige kun je veel aandacht geven aan dit ene onderwerp. Je kunt dieper ingaan op de juiste toediening van de medicatie. Niet alleen de juiste dosering maar ook de juiste techniek, wat met bijvoorbeeld inhalatoren heel belangrijk is.

Ook stoppen met roken, voldoende bewegen en therapietrouw t.a.v. de medicatie zijn belangrijke onderdelen van de astma behandeling. Tijdens het consult probeer ik de patiënten hierin te ondersteunen. De bedoeling is natuurlijk dat de kwaliteit van leven aanzienlijk verbetert.

Hoe meet je de kwaliteit van leven?

We werken met een vragenlijst over de kwaliteit van leven voor patiënten met astma of COPD. Om zicht te krijgen in welke mate de patiënt zich beperkt voelt, t.a.v. het lichamelijk functioneren, werk, sociale contacten, dagelijkse activiteiten. Deze vragenlijst laten we voor een tweede keer invullen als de patiënt goed ingesteld is. Zo kun je zien of de patiënt vooruit is gegaan.

Een belangrijke vraag is ook HOE de mensen hun inhalatiemiddel precies innemen. Doen zij dit altijd goed?
De patiënt doet aan mij voor hoe hij of zij inhaleert en dat geeft een goed beeld of de inhalatie goed of fout is. Meer dan 80% van de mensen inhaleert verkeerd!

Er zijn veel verschillende inhalatie-apparaten en dat kan bij alle partijen tot verwarring leiden: de arts, de apotheker en vooral de patiënt. De grote winst van ons werk zit hem hierin dat de patiënt op een zeker ogenblik goed weet wat hij gebruikt, waarom hij het gebruikt en vooral ook HOE hij het moet gebruiken. Dan zijn we grote stappen verder. De patiënt voelt dat hij er merkbaar beter van wordt.

Hoe weet je of de patiënt zijn medicatie goed gebruikt?

Tijdens het consult vraag ik goed door, over de aanwezige astmatische klachten, het therapietrouw zijn, de juiste inhalatie methode. Gezond leven en het vermijden van onnodige prikkels, zoals rook, huisstofmijt, harige dieren etc. Ook aan de hand van hoe vaak de medicijnen worden afgehaald kan bekeken worden in hoeverre de patiënt de medicatie serieus neemt. Ook meet ik aan de hand van spirometrie test, hoe het gaat met de longen.

Hoe groot is het belang van goed inhaleren?

Wanneer de medicatie goed wordt geïnhaleerd, krijgt de patiënt meer vertrouwen in de behandeling. Het is wenselijk dat het medicijn direct in de longen zijn werking kan doen. Je hebt ook minder bijwerkingen, als je op de juiste wijze inhaleert. Er moet een heldere instructie gegeven worden, door bijvoorbeeld een medewerker van de huisartspraktijk, een apotheker of een apothekers assistente. De leeftijd van de patiënt is ook een bepalende factor, bij de keuze van het inhalatieapparaat.

Wat zijn voorzetkamers?

Een voorzetkamer maakt het toedienen van inhalatie-medicijnen gemakkelijker. Dit is de meest voorgeschreven voorzetkamer(zie foto). Je doet eerst een dosisaerosol in de voorzetkamer. Als je een dosisaerosol direct aan je mond zou zetten, dan vliegt de inhoud met 150 km per uur tegen de achterkant van de keel. Met een voorzetkamer verdelen de medicijndeeltjes zich beter door de kamer en hierna kan het goed de longen bereiken.

De nieuwste voorzetkamers hebben een klepje dat heen en weer gaat als goed wordt geïnhaleerd. De meeste aerosolen moeten van tevoren worden geschud. Het is belangrijk om het medicijn zo kort mogelijk na het inbrengen in de kamer te inhaleren, binnen 5 seconden. Meestal is 5 keer in- en uitademen voldoende om het medicijn uit de voorzetkamer te inhaleren. Met een voorzetkamer komt het medicijn daar waar het moet komen, diep in de longen. Ook voorkom je hiermee bijwerkingen, zoals heesheid en schimmel in de keel. Een dosis-aerosol zou altijd met een voorzetkamer gebruikt moeten worden. Dit geldt voor zowel een ontstekingsremmer als een luchtwegverruimer.

Is de deeltjesgrootte nog van belang?

Het medicijn valt uiteen in kleine deeltjes, die worden geïnhaleerd. De voorzetkamer zorgt ervoor dat de kleine deeltjes goed in de longen komen. Met een voorzetkamer komt het medicijn daar waar het moet komen, diep in de longen. Als je het zomaar in je keel spuit, dan kan het blijven plakken aan de achterkant van je keel, waardoor je meer kans krijgt op bijwerkingen, zoals schimmelvorming en heesheid.

Voor welke voorzetkamer moet de patiënt kiezen?

Iedere medicijnenfabrikant heeft zijn eigen oplossing. Belangrijk is dat het goed gebruikt wordt.

Kan de patiënt nog aan zelf-management doen?

Van verschillende producten moet ’s morgens en ‘s avonds een puf worden genomen. Als het minder goed gaat, kan de patiënt zelf de dosis ophogen door bijvoorbeeld ’s ochtends 2 keer te puffen en ’s avonds ook twee keer. De patiënt moet leren wat de minimale dosis is die hij mag gebruiken en hoeveel het verhoogd mag worden. Je moet ook weer niet te lang wachten met het verhogen van de dosis. Als je te lang wacht, dan heb je kans dat je zodanig achteruit gaat dat je een antibioticum nodig hebt.

Als je hier goed mee omgaat en je weet ook wat je maximaal mag gebruiken, dan verkom je veel narigheid. Door beter medicijngebruik door patiënten zijn er nu veel minder verwijzingen naar de longarts. Ook is het antibiotica-gebruik hier aanzienlijk afgenomen, evenals het aantal acute astma-aanvallen (exacerbaties).

Ik spreek altijd af met de patiënt wat ze moeten doen, in welke situatie. Bij twijfel, graag overleg met de huisartspraktijk.

Heeft u een dankbare taak?

Jazeker, er is veel winst te halen, bij de doelgroep astma/COPD. Laatst kwam er een moeder en een kind met astma op het spreekuur. Het kind voetbalt nu weer en was voorheen te vaak ziek, om op het voetbalveld te staan. Kinderen kunnen weer met allerlei activiteiten meedoen. Hier is veel gezondheidswinst te behalen.

Deze kinderen hebben in verleden te vaak allerlei luchtwegontstekingen gehad, met als gevolg weer veel antibiotica. En nu met de juiste medicatie, een lage onderhoudsdosis en goede inhalatie-techniek, hebben ze alles beter onder controle.

Wat is de belangrijkste medicatie? De ontstekingsremmer of de luchtwegverwijder?

De ontstekingsremmer is de hoeksteen van de astma-behandeling. Maar heb je bijvoorbeeld alleen maar lichte inspanningsklachten, dan is een luchtwegverwijder een prima medicijn. Maar als je vaker dan 3 of 4 keer per week een luchtwegverwijdend medicijn nodig hebt, is een ontstekingsremmer waarschijnlijk wel gewenst.
Met de apothekers heb ik afgesproken, dat zij mij melden, wanneer een patiënt teveel luchtwegverwijdende medicatie gebruikt. Ik nodig hen dan uit op mijn astma/ COPD spreekuur, in overleg met de patiënt.

Is de behandeling van astma en COPD hetzelfde?

De COPD aandoening ontstaat vaak na het 40ste levensjaar. Deze patiëntengroep heeft veelal gerookt. Stoppen met roken is interventie nummer 1. Ook bekijk je hoe het bewegings- en voedingspatroon van de patiënt is.
Zij krijgen meestal als eerste een bronchusverwijdend medicijn, 5 uur werkzaam. Hierna ga je een anticholinergicum voorschrijven. Deze verwijden de luchtwegen 5 tot 24 uur.

Wanneer je niet optimaal het astma/COPD beeld onder controle hebt, moet de patiënt doorverwezen worden naar de longarts. Wij werken goed samen met de longartsen.

In 2020 wordt de aandoening COPD de derde doodsoorzaak, het is een enorm snel stijgende chronische ziekte. Ook nu lopen er veel mensen rond met de verschijnselen van COPD, waarbij de diagnose alleen nog niet is vast gesteld.