Astma-COPD.nl

Alles over Astma & COPD

Astma-COPD.nl

Astma

Astma (Asthma bronchiale, bronchiaal astma) is een chronische ontsteking van de luchtwegen. Mensen met astma hebben soms moeite met ademhalen: zij worden kortademig, ademen ‘piepend’ of moeten hoesten. Deze klachten ontstaan doordat de luchtwegen extra geprikkeld worden door allerlei stoffen. Iedereen hoest weleens, maar als je astma hebt reageer je overal veel heftiger op. Vaak zijn astmapatiënten ook allergisch voor verschillende stoffen. Deze stoffen veroorzaken prikkels in de luchtwegen. Lees hier verder over prikkels die astmaklachten veroorzaken.

Astma aanvallen

Astmatische luchtwegDe chronische ontsteking van de luchtwegen leidt tot vernauwing van de luchtwegen. De vernauwing treedt op in aanvallen en gedurende periodes. Vaak komt een aanval ’s ochtends of ’s avonds. Tijdens periodes van weinig of geen aanvallen, zijn de luchtwegen toch ontstoken. Astma komt in principe ook altijd weer terug. Daarom is het een chronische aandoening.

Astma klachten

De klachten bestaan uit:

  • Kortademigheid; dit kan optreden bij inspanning maar ook spontaan.
  • Piepend ademhalen; doordat de lucht de longen in- en uitgaat door een vernauwd kanaal ontstaan er geluiden.
  • Hoesten; soms wordt er slijm opgehoest, vaak ook helemaal niets.

Erfelijkheid

Wanneer beide ouders astma of allergieën hebben, is de kans op een kind met astma 70%. Is één van beide ouders astmatisch of allergisch aangelegd, dan is de kans op een kind met astma en/of allergie 50%.

Astma en allergie kunnen zich ook op latere leeftijd pas openbaren. Na veelvuldige blootstelling aan bepaalde stoffen, kan zich bijvoorbeeld een allergie ontwikkelen. De aanleg daarvoor moet dan echter wel al vanaf de geboorte aanwezig zijn.

Ontsteking van de luchtwegen

Astma is een ontsteking van de luchtwegen. De luchtwegen van elk mens kunnen geprikkeld worden door bijvoorbeeld rook en stof. Mensen met astma hebben echter luchtwegen die extra prikkelbaar zijn. Hun luchtwegen worden geprikkeld door bijvoorbeeld uitwerpselen van de huisstofmijt, stuifmeel, rook, geuren of mist of andere prikkels.

Astmapatiënten reageren verschillend op de diverse prikkels. Sommige mensen reageren op de ene prikkel niet en op de andere juist heel sterk. De kracht van de reactie verschilt per seizoen, maar kan ook per dag wisselen. Ook het weer kan van invloed zijn op de reactie.

Griep en verkoudheid kunnen de klachten verergeren. De prikkels zijn onder te verdelen in allergische en niet-allergische prikkels. Lees hier meer over de veelvoorkomende astma prikkels.

Wat gebeurt er nou precies tijdens een ontsteking van de luchtwegen?

Wat gebeurt er nou precies als je een luchtwegontsteking hebt? De slijmvliezen in de luchtwegen worden dikker. De spiertjes om de luchtwegen gaan samentrekken en raken verkrampt. De slijmvliezen gaan vervolgens meer slijm en vocht produceren.

Door deze factoren wordt de doorgang voor de lucht kleiner en wordt het ademhalen bemoeilijkt. Zowel het inademen als het uitademen gaat moeilijker. De verversing van de lucht is onvoldoende en dat leidt tot benauwdheid.

Hieronder staat een schematische tekening van een open luchtweg en een astmatische luchtweg die verkrampt is:

luchtwegen astma

Er zijn dus twee soorten prikkels; allergische en niet-allergische prikkels. Lees hier verder over het onderscheid tussen allergische en niet-allergische prikkels.

Het stellen van de diagnose ‘astma’

Omdat er zoveel verschillende prikkels zijn en omdat de behandeling afhangt van de prikkels waarvoor een patiënt gevoelig is, zal de huisarts samen met u gaan zoeken naar de klachten. De huisarts zal u eerst een aantal vragen stellen, daarna een lichamelijk onderzoek doen en tot slot een reversibiliteitstest met u doen.

Mocht de arts geen duidelijke oorzaak kunnen vinden, dan kan hij u doorverwijzen naar de longarts.

Vragen

De huisarts zal u vragen stellen betreffende

  • uw rookgedrag
  • het rookgedrag van uw omgeving
  • bij kinderen het rookgedrag van de moeder tijdens de zwangerschap
  • het soort klachten
  • andere allergische klachten zoals hooikoorts of eczeem
  • de omstandigheden en prikkels waarvan u benauwd wordt
  • het verloop en de ernst van de klachten
  • het vóórkomen van astma en allergie in de familie
  • omgang met huisdieren
  • beoefening van sport
  • werk- of schoolverzuim als gevolg van de klachten

Lichamelijk onderzoek

Bij lichamelijk onderzoek zal de arts vooral kijken naar de neus, mond- en keelholte, de buik, de huid en de borstkas. Het verloop van de ademhaling zal onderzocht worden door te luisteren (met een stethoscoop) naar hart en longen. Lengte, gewicht en algemene conditie zal ook bekeken worden door de arts, met name is dit van belang bij kinderen.

Reversibiliteitstest

Om te onderzoeken of de vernauwing van de luchtwegen met medicijnen is op te heffen, voert de arts de reversibiliteitstest uit (reversibel = omkeerbaar).

De patiënt moet zo krachtig mogelijk uitademen door een piekstroommeter. Hoe meer lucht er tegelijkertijd wordt uitgeademd, hoe hoger de maximale waarde van de piekstroom. Vervolgens moet de patiënt medicijnen inhaleren die de luchtwegen verbreden (de vernauwing verminderen of zelfs opheffen). Vervolgens moet de patiënt nogmaals zo krachtig mogelijk door de piekstroommeter uitademen.

Als de waarde de tweede keer beduidend hoger ligt, dan betekent dit dat de luchtwegen vernauwd waren en door de medicijnen verbreed werden. De medicijnen werken dus.

Verwijzing longarts

Als de behandeling niet werkt of als de huisarts nader onderzoek noodzakelijk acht, zal hij doorverwijzen naar de longarts. Deze doet vervolgens nader onderzoek.

Verschillende onderzoeken zijn mogelijk:

  • het meten of de longen goed of slecht werken; dit wordt ook wel de blaastest genoemd
  • overgevoeligheid voor prikkels onderzoeken door de prikkels op te roepen en te kijken hoe de patiënt reageert (provocatietest)
  • meten van het effect van inspanning op de ademhaling en de luchtwegen; de longfunctie wordt hierbij voor, tijdens en na de inspanning gemeten
  • het maken van röntgenfoto’s om longen, hart en borstholte te kunnen bekijken

Klik hier om verder te lezen over medicijnen bij astma.

Omgaan met astma

Astma kan erg vervelend zijn en veel invloed hebben op het dagelijks functioneren. Omgaan met astma kan daardoor moeilijk zijn. Eén van de hulpmiddelen voor het omgaan met astma is te zorgen dat je vragen die je hebt gewoon stelt.

De huisarts kan veel vragen beantwoorden. Schrijf van tevoren op wat je precies wilt weten, anders vergeet je misschien de juiste vragen te stellen. Ook zijn er zogenaamde longverpleegkundigen. Deze kun je bereiken via de Thuiszorg. Zij kunnen bijvoorbeeld vragen beantwoorden over het saneren (het huis zodanig inrichten dat er minder prikkels zijn).

Niet alle activiteiten zijn even geschikt als je astma hebt. Zelf weet je het beste wanneer de kans op een aanval groter is. Risicovolle activiteiten kun je vervolgens mijden of beperkt uitvoeren. Uiteraard is het niet altijd mogelijk om de risico’s uit te sluiten. Zorg dan dat je omgeving (zowel thuis, op school, op het werk en op de sportclub) weet dat je astma hebt en wat er daardoor met je kan gebeuren.

Gezellige activiteiten met mate uitvoeren draagt vaak al bij aan het grootste deel van de feestvreugde. Uitgaan in een café waar niet of weinig gerookt wordt kan ook gezellig zijn. Een discotheek opzoeken waar het blauw van de rook ziet is natuurlijk niet zo verstandig.

Hoewel je familie en vrienden natuurlijk niet in de kou moet laten staan, kan niemand van je verlangen dat je een astma-aanval moet krijgen om toch ook maar met alle activiteiten mee te doen.

Praten met lotgenoten kan vaak verhelderend werken: je bent niet de enige! Daarnaast hebben lotgenoten vaak tips waar jij nog net even niet aan gedacht had. Zie ook het astma lotgenoten forum op deze website.

Omgaan met anderen

Door anderen te vertellen wat astma is en wat er dan precies met je gebeurt, kweek je begrip bij familie, vrienden en collega’s. Ook allerlei misverstanden kunt u zo wegnemen. Vooroordelen als ‘astma is besmettelijk’ of ‘het zit tussen je oren’ worden vaker gebezigd dan je zou denken. Door uit te leggen wat er werkelijk aan de hand is (verwijs gerust naar deze website om ze het nog eens na te laten lezen), worden dit soort fabeltjes snel ontkracht.

Uiteraard geldt ditzelfde voor situaties op school. Juist onder de jeugd kunnen kinderen snel als buitenbeentjes beschouwd worden en uit de groep liggen. Zorg dus (ook als ouder!) dat iedereen op school weet wat er aan de hand is.

Klik hier om verder te lezen over astma medicijnen of zorgverleners waar u bij astma mee te maken kunt krijgen.